चालीसा · तुलसी माता

श्री तुलसी चालीसा Shri Tulsi Chalisa

विष्णुप्रिया तुलसी की चालीस चौपाइयाँ, पूजा की पारम्परिक विधि सहित।

लोकप्रिय पाठ सम्पादकीय जाँच

PDF

मूल पाठ

दोहा

श्री तुलसी महारानी, करूँ विनय सिरनाय ।śrī tulasī mahārānī, karūm̐ vinay siranāy |ശ്രീ തുലസീ മഹാരാനീ, കരൂം വിനയ സിരനായ ।

जो मम हो संकट विकट, दीजै मात नशाय ॥jo mam ho saṃkaṭ vikaṭ, dījai māt naśāy ||ജോ മമ ഹോ സംകട വികട, ദീജൈ മാത നശായ ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 1

नमो नमो तुलसी महारानी ।namo namo tulasī mahārānī |നമോ നമോ തുലസീ മഹാരാനീ ।

महिमा अमित न जाय बखानी ॥ १ ॥mahimā amit na jāy bakhānī || 1 ||മഹിമാ അമിത ന ജായ ബഖാനീ ॥ 1 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 2

दियो विष्णु तुमको सनमाना ।diyo viṣṇu tumako sanamānā |ദിയോ വിഷ്ണു തുമകോ സനമാനാ ।

जग में छायो सुयश महाना ॥ २ ॥jag meṃ chāyo suyaś mahānā || 2 ||ജഗ മേം ഛായോ സുയശ മഹാനാ ॥ 2 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 3

विष्णुप्रिया जय जयतिभवानि ।viṣṇupriyā jay jayatibhavāni |വിഷ്ണുപ്രിയാ ജയ ജയതിഭവാനി ।

तिहूं लोक की हो सुखखानी ॥ ३ ॥tihūṃ lok kī ho sukhakhānī || 3 ||തിഹൂം ലോക കീ ഹോ സുഖഖാനീ ॥ 3 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 4

भगवत पूजा कर जो कोई ।bhagavat pūjā kar jo koī |ഭഗവത പൂജാ കര ജോ കോഈ ।

बिना तुम्हारे सफल न होई ॥ ४ ॥binā tumhāre saphal na hoī || 4 ||ബിനാ തുമ്ഹാരേ സഫല ന ഹോഈ ॥ 4 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 5

जिन घर तव नहिं होय निवासा ।jin ghar tav nahiṃ hoy nivāsā |ജിന ഘര തവ നഹിം ഹോയ നിവാസാ ।

उस पर करहिं विष्णु नहिं बासा ॥ ५ ॥us par karahiṃ viṣṇu nahiṃ bāsā || 5 ||ഉസ പര കരഹിം വിഷ്ണു നഹിം ബാസാ ॥ 5 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 6

करे सदा जो तव नित सुमिरन ।kare sadā jo tav nit sumiran |കരേ സദാ ജോ തവ നിത സുമിരന ।

तेहिके काज होय सब पूरन ॥ ६ ॥tehike kāj hoy sab pūran || 6 ||തേഹികേ കാജ ഹോയ സബ പൂരന ॥ 6 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 7

कातिक मास महात्म तुम्हारा ।kātik mās mahātma tumhārā |കാതിക മാസ മഹാത്മ തുമ്ഹാരാ ।

ताको जानत सब संसारा ॥ ७ ॥tāko jānat sab saṃsārā || 7 ||താകോ ജാനത സബ സംസാരാ ॥ 7 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 8

तव पूजन जो करैं कुंवारी ।tav pūjan jo karaiṃ kuṃvārī |തവ പൂജന ജോ കരൈം കുംവാരീ ।

पावै सुन्दर वर सुकुमारी ॥ ८ ॥pāvai sundar var sukumārī || 8 ||പാവൈ സുന്ദര വര സുകുമാരീ ॥ 8 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 9

कर जो पूजा नितप्रति नारी ।kar jo pūjā nitaprati nārī |കര ജോ പൂജാ നിതപ്രതി നാരീ ।

सुख सम्पत्ति से होय सुखारी ॥ ९ ॥sukh sampatti se hoy sukhārī || 9 ||സുഖ സമ്പത്തി സേ ഹോയ സുഖാരീ ॥ 9 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 10

वृद्धा नारी करै जो पूजन ।vṛddhā nārī karai jo pūjan |വൃദ്ധാ നാരീ കരൈ ജോ പൂജന ।

मिले भक्ति होवै पुलकित मन ॥ १० ॥mile bhakti hovai pulakit man || 10 ||മിലേ ഭക്തി ഹോവൈ പുലകിത മന ॥ 10 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 11

श्रद्धा से पूजै जो कोई ।śraddhā se pūjai jo koī |ശ്രദ്ധാ സേ പൂജൈ ജോ കോഈ ।

भवनिधि से तर जावै सोई ॥ ११ ॥bhavanidhi se tar jāvai soī || 11 ||ഭവനിധി സേ തര ജാവൈ സോഈ ॥ 11 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 12

कथा भागवत यज्ञ करावै ।kathā bhāgavat yajña karāvai |കഥാ ഭാഗവത യജ്ഞ കരാവൈ ।

तुम बिन नहीं सफलता पावै ॥ १२ ॥tum bin nahīṃ saphalatā pāvai || 12 ||തുമ ബിന നഹീം സഫലതാ പാവൈ ॥ 12 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 13

छायो तब प्रताप जगभारी ।chāyo tab pratāp jagabhārī |ഛായോ തബ പ്രതാപ ജഗഭാരീ ।

ध्यावत तुमहिं सकल चितधारी ॥ १३ ॥dhyāvat tumahiṃ sakal citadhārī || 13 ||ധ്യാവത തുമഹിം സകല ചിതധാരീ ॥ 13 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 14

तुम्हीं मात यंत्रन तंत्रन में ।tumhīṃ māt yaṃtran taṃtran meṃ |തുമ്ഹീം മാത യംത്രന തംത്രന മേം ।

सकल काज सिधि होवै क्षण में ॥ १४ ॥sakal kāj sidhi hovai kṣaṇ meṃ || 14 ||സകല കാജ സിധി ഹോവൈ ക്ഷണ മേം ॥ 14 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 15

औषधि रूप आप हो माता ।auṣadhi rūp āp ho mātā |ഔഷധി രൂപ ആപ ഹോ മാതാ ।

सब जग में तव यश विख्याता ॥ १५ ॥sab jag meṃ tav yaś vikhyātā || 15 ||സബ ജഗ മേം തവ യശ വിഖ്യാതാ ॥ 15 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 16

देव रिषी मुनि औ तपधारी ।dev riṣī muni au tapadhārī |ദേവ രിഷീ മുനി ഔ തപധാരീ ।

करत सदा तव जय जयकारी ॥ १६ ॥karat sadā tav jay jayakārī || 16 ||കരത സദാ തവ ജയ ജയകാരീ ॥ 16 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 17

वेद पुरानन तव यश गाया ।ved purānan tav yaś gāyā |വേദ പുരാനന തവ യശ ഗായാ ।

महिमा अगम पार नहिं पाया ॥ १७ ॥mahimā agam pār nahiṃ pāyā || 17 ||മഹിമാ അഗമ പാര നഹിം പായാ ॥ 17 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 18

नमो नमो जै जै सुखकारनि ।namo namo jai jai sukhakārani |നമോ നമോ ജൈ ജൈ സുഖകാരനി ।

नमो नमो जै दुखनिवारनि ॥ १८ ॥namo namo jai dukhanivārani || 18 ||നമോ നമോ ജൈ ദുഖനിവാരനി ॥ 18 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 19

नमो नमो सुखसम्पति देनी ।namo namo sukhasampati denī |നമോ നമോ സുഖസമ്പതി ദേനീ ।

नमो नमो अघ काटन छेनी ॥ १९ ॥namo namo agh kāṭan chenī || 19 ||നമോ നമോ അഘ കാടന ഛേനീ ॥ 19 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 20

नमो नमो भक्तन दुःख हरनी ।namo namo bhaktan duḥkh haranī |നമോ നമോ ഭക്തന ദുഃഖ ഹരനീ ।

नमो नमो दुष्टन मद छेनी ॥ २० ॥namo namo duṣṭan mad chenī || 20 ||നമോ നമോ ദുഷ്ടന മദ ഛേനീ ॥ 20 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 21

नमो नमो भव पार उतारनि ।namo namo bhav pār utārani |നമോ നമോ ഭവ പാര ഉതാരനി ।

नमो नमो परलोक सुधारनि ॥ २१ ॥namo namo paralok sudhārani || 21 ||നമോ നമോ പരലോക സുധാരനി ॥ 21 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 22

नमो नमो निज भक्त उबारनि ।namo namo nij bhakta ubārani |നമോ നമോ നിജ ഭക്ത ഉബാരനി ।

नमो नमो जनकाज संवारनि ॥ २२ ॥namo namo janakāj saṃvārani || 22 ||നമോ നമോ ജനകാജ സംവാരനി ॥ 22 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 23

नमो नमो जय कुमति नशावनि ।namo namo jay kumati naśāvani |നമോ നമോ ജയ കുമതി നശാവനി ।

नमो नमो सब सुख उपजावनि ॥ २३ ॥namo namo sab sukh upajāvani || 23 ||നമോ നമോ സബ സുഖ ഉപജാവനി ॥ 23 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 24

जयति जयति जय तुलसीमाई ।jayati jayati jay tulasīmāī |ജയതി ജയതി ജയ തുലസീമാഈ ।

ध्याऊँ तुमको शीश नवाई ॥ २४ ॥dhyāūm̐ tumako śīś navāī || 24 ||ധ്യാഊം തുമകോ ശീശ നവാഈ ॥ 24 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 25

निजजन जानि मोहि अपनाओ ।nijajan jāni mohi apanāo |നിജജന ജാനി മോഹി അപനാഓ ।

बिगड़े कारज आप बनाओ ॥ २५ ॥bigaṛe kāraj āp banāo || 25 ||ബിഗഡേ കാരജ ആപ ബനാഓ ॥ 25 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 26

करूँ विनय मैं मात तुम्हारी ।karūm̐ vinay maiṃ māt tumhārī |കരൂം വിനയ മൈം മാത തുമ്ഹാരീ ।

पूरण आशा करहु हमारी ॥ २६ ॥pūraṇ āśā karahu hamārī || 26 ||പൂരണ ആശാ കരഹു ഹമാരീ ॥ 26 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 27

शरण चरण कर जोरि मनाऊँ ।śaraṇ caraṇ kar jori manāūm̐ |ശരണ ചരണ കര ജോരി മനാഊം ।

निशदिन तेरे ही गुण गाऊँ ॥ २७ ॥niśadin tere hī guṇ gāūm̐ || 27 ||നിശദിന തേരേ ഹീ ഗുണ ഗാഊം ॥ 27 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 28

करहु मात यह अब मोपर दाया ।karahu māt yah ab mopar dāyā |കരഹു മാത യഹ അബ മോപര ദായാ ।

निर्मल होय सकल ममकाया ॥ २८ ॥nirmal hoy sakal mamakāyā || 28 ||നിര്മല ഹോയ സകല മമകായാ ॥ 28 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 29

मांगू मात यह बर दीजै ।māṃgū māt yah bar dījai |മാംഗൂ മാത യഹ ബര ദീജൈ ।

सकल मनोरथ पूर्ण कीजै ॥ २९ ॥sakal manorath pūrṇa kījai || 29 ||സകല മനോരഥ പൂര്ണ കീജൈ ॥ 29 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 30

जानूं नहिं कुछ नेम अचारा ।jānūṃ nahiṃ kuch nem acārā |ജാനൂം നഹിം കുഛ നേമ അചാരാ ।

छमहु मात अपराध हमारा ॥ ३० ॥chamahu māt aparādh hamārā || 30 ||ഛമഹു മാത അപരാധ ഹമാരാ ॥ 30 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 31

बारह मास करै जो पूजा ।bārah mās karai jo pūjā |ബാരഹ മാസ കരൈ ജോ പൂജാ ।

ता सम जग में और न दूजा ॥ ३१ ॥tā sam jag meṃ aur na dūjā || 31 ||താ സമ ജഗ മേം ഔര ന ദൂജാ ॥ 31 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 32

प्रथमहि गंगाजल मंगवावे ।prathamahi gaṃgājal maṃgavāve |പ്രഥമഹി ഗംഗാജല മംഗവാവേ ।

फिर सुन्दर स्नान करावे ॥ ३२ ॥phir sundar snān karāve || 32 ||ഫിര സുന്ദര സ്നാന കരാവേ ॥ 32 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 33

चन्दन अक्षत पुष्प चढ़ावे ।candan akṣat puṣpa caṛhāve |ചന്ദന അക്ഷത പുഷ്പ ചഢാവേ ।

धूप दीप नैवेद्य लगावे ॥ ३३ ॥dhūp dīp naivedya lagāve || 33 ||ധൂപ ദീപ നൈവേദ്യ ലഗാവേ ॥ 33 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 34

करे आचमन गंगा जल से ।kare ācaman gaṃgā jal se |കരേ ആചമന ഗംഗാ ജല സേ ।

ध्यान करे हृदय निर्मल से ॥ ३४ ॥dhyān kare hṛday nirmal se || 34 ||ധ്യാന കരേ ഹൃദയ നിര്മല സേ ॥ 34 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 35

पाठ करे फिर चालीसा की ।pāṭh kare phir cālīsā kī |പാഠ കരേ ഫിര ചാലീസാ കീ ।

अस्तुति करे मात तुलसा की ॥ ३५ ॥astuti kare māt tulasā kī || 35 ||അസ്തുതി കരേ മാത തുലസാ കീ ॥ 35 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 36

यह विधि पूजा करे हमेशा ।yah vidhi pūjā kare hameśā |യഹ വിധി പൂജാ കരേ ഹമേശാ ।

ताके तन नहिं रहै क्लेशा ॥ ३६ ॥tāke tan nahiṃ rahai kleśā || 36 ||താകേ തന നഹിം രഹൈ ക്ലേശാ ॥ 36 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 37

करै मास कार्तिक का साधन ।karai mās kārtik kā sādhan |കരൈ മാസ കാര്തിക കാ സാധന ।

सोवे नित पवित्र सिध हुई जाहीं ॥ ३७ ॥sove nit pavitra sidh huī jāhīṃ || 37 ||സോവേ നിത പവിത്ര സിധ ഹുഈ ജാഹീം ॥ 37 ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 38

है यह कथा महा सुखदाई ।hai yah kathā mahā sukhadāī |ഹൈ യഹ കഥാ മഹാ സുഖദാഈ ।

पढ़ै सुने सो भव तर जाई ॥ ३८ ॥paṛhai sune so bhav tar jāī || 38 ||പഢൈ സുനേ സോ ഭവ തര ജാഈ ॥ 38 ॥

यह पद साझा करें

दोहा

यह श्री तुलसी चालीसा, पाठ करे जो कोय ।yah śrī tulasī cālīsā, pāṭh kare jo koy |യഹ ശ്രീ തുലസീ ചാലീസാ, പാഠ കരേ ജോ കോയ ।

गोविन्द सो फल पावही, जो मन इच्छा होय ॥govinda so phal pāvahī, jo man icchā hoy ||ഗോവിന്ദ സോ ഫല പാവഹീ, ജോ മന ഇച്ഛാ ഹോയ ॥

यह पद साझा करें

अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা தமிழ் తెలుగు ಕನ್ನಡ ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित

मुद्रित प्रति के स्कैन से पंक्ति-दर-पंक्ति लिखा गया और एक स्वतन्त्र प्रति से अक्षरशः मिलाया गया। केवल वर्तनी के अन्तर में मुद्रित पाठ रखा गया है।

रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।

सम्बन्धित

प्रश्न

श्री तुलसी चालीसा क्या है?

विष्णुप्रिया तुलसी की चालीस चौपाइयाँ, पूजा की पारम्परिक विधि सहित।

श्री तुलसी चालीसा किस देवता से जुड़ा है?

श्री तुलसी चालीसा तुलसी माता से जुड़ा है। पवित्र तुलसी का पौधा, विष्णुप्रिया देवी के रूप में पूजित; कार्तिक में तुलसी विवाह होता है।

श्री तुलसी चालीसा का अर्थ क्या है?

तुलसी की स्तुति विष्णुप्रिया के रूप में है, जिनके बिना विष्णु-पूजा अधूरी है, जो औषधि रूप हैं और विशेषकर कार्तिक मास में सौभाग्य देती हैं। चालीसा बार-बार "नमो नमो" से उन्हें प्रणाम करती है और अन्त में पूजा-विधि बताती है: गंगाजल से स्नान, चन्दन, अक्षत, पुष्प, धूप-दीप और चालीसा पाठ।

श्री तुलसी चालीसा का स्रोत क्या है?

पारम्परिक भक्ति पाठ (प्रचलित मुद्रित एवं मौखिक रूप) — Shri Tulsi Chalisa. परम्परा: वैष्णव।

क्या श्री तुलसी चालीसा के अलग-अलग संस्करण हैं?

चालीसा की मुद्रित प्रतियों में वर्तनी, कुछ शब्दों और कभी-कभी पदों के क्रम में अन्तर मिलता है। यह पाठ टिप्पणी में बताई प्रति पर आधारित है।

व्हाट्सऐप