श्री अन्नपूर्णा चालीसा Shri Annapurna Chalisa
काशी की अन्नपूर्णा की चालीस चौपाइयाँ, जिनमें शिव को पाने के लिए पार्वती के तप की कथा है।
- देवता माँ अन्नपूर्णा
- प्रकार चालीसा
- भाषा हिन्दी
- परम्परा शाक्त
- स्रोत 51 चालीसा संग्रह (आरतियों सहित) — रणधीर प्रकाशन, हरिद्वार (2004) — Scan pages 244–247
लोकप्रिय पाठ सम्पादकीय जाँच
मूल पाठ
सुनें और अभ्यास करें
कृत्रिम (मशीनी) आवाज़ — उच्चारण में त्रुटि हो सकती है; रिकॉर्डिंग को प्राथमिकता दें।
कुंजियाँ (जब प्लेयर पर फ़ोकस हो): ← और → पिछला या अगला पद, स्पेस चलाएँ या रोकें।
यहाँ उच्चारण ऑडियो उपलब्ध नहीं है: इस पाठ की रिकॉर्डिंग अभी नहीं है और इस ब्राउज़र में संस्कृत या हिन्दी की आवाज़ नहीं है।
दोहा
विश्वेश्वर पदपदम की, रज निज शीश लगाय ।viśveśvar padapadam kī, raj nij śīś lagāy |విశ్వేశ్వర పదపదమ కీ, రజ నిజ శీశ లగాయ ।
अन्नपूर्णे तव सुयश, बरनौं कवि मतिलाय ॥annapūrṇe tav suyaś, baranauṃ kavi matilāy ||అన్నపూర్ణే తవ సుయశ, బరనౌం కవి మతిలాయ ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 1
नित्य अनंद करिणी माता ।nitya anaṃd kariṇī mātā |నిత్య అనంద కరిణీ మాతా ।
वर अरु अभय भाव प्रख्याता ॥ १ ॥var aru abhay bhāv prakhyātā || 1 ||వర అరు అభయ భావ ప్రఖ్యాతా ॥ 1 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 2
जय सौंदर्य सिंधु जग जननी ।jay sauṃdarya siṃdhu jag jananī |జయ సౌందర్య సింధు జగ జననీ ।
अखिल पाप हर भव भय हरनी ॥ २ ॥akhil pāp har bhav bhay haranī || 2 ||అఖిల పాప హర భవ భయ హరనీ ॥ 2 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 3
श्वेत बदन पर श्वेत बसन पुनि ।śvet badan par śvet basan puni |శ్వేత బదన పర శ్వేత బసన పుని ।
संतन तुव पद सेवत ऋषिमुनि ॥ ३ ॥saṃtan tuv pad sevat ṛṣimuni || 3 ||సంతన తువ పద సేవత ఋషిముని ॥ 3 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 4
काशी पुराधीश्वरी माता ।kāśī purādhīśvarī mātā |కాశీ పురాధీశ్వరీ మాతా ।
माहेश्वरी सकल जग त्राता ॥ ४ ॥māheśvarī sakal jag trātā || 4 ||మాహేశ్వరీ సకల జగ త్రాతా ॥ 4 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 5
बृषभारूढ़ नाम रुद्राणी ।bṛṣabhārūṛh nām rudrāṇī |బృషభారూఢ నామ రుద్రాణీ ।
विश्व विहारिणि जय कल्याणी ॥ ५ ॥viśva vihāriṇi jay kalyāṇī || 5 ||విశ్వ విహారిణి జయ కల్యాణీ ॥ 5 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 6
पतिदेवता सुतीत शिरोमनि ।patidevatā sutīt śiromani |పతిదేవతా సుతీత శిరోమని ।
पदवी प्राप्त कीह्न गिरि नंदिनी ॥ ६ ॥padavī prāpta kīhna giri naṃdinī || 6 ||పదవీ ప్రాప్త కీహ్న గిరి నందినీ ॥ 6 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 7
पति विछोह दुख सहि नहि पावा ।pati vichoh dukh sahi nahi pāvā |పతి విఛోహ దుఖ సహి నహి పావా ।
योग अगिन तब बदन जरावा ॥ ७ ॥yog agin tab badan jarāvā || 7 ||యోగ అగిన తబ బదన జరావా ॥ 7 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 8
देह तजत शिव चरण सनेहू ।deh tajat śiv caraṇ sanehū |దేహ తజత శివ చరణ సనేహూ ।
राखेहु जाते हिमगिरि गेहू ॥ ८ ॥rākhehu jāte himagiri gehū || 8 ||రాఖేహు జాతే హిమగిరి గేహూ ॥ 8 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 9
प्रकटी गिरिजा नाम धरायो ।prakaṭī girijā nām dharāyo |ప్రకటీ గిరిజా నామ ధరాయో ।
अति आनंद भवन मँह छायो ॥ ९ ॥ati ānaṃd bhavan mam̐h chāyo || 9 ||అతి ఆనంద భవన మఁహ ఛాయో ॥ 9 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 10
नारद ने तब तोहिं भरमायहु ।nārad ne tab tohiṃ bharamāyahu |నారద నే తబ తోహిం భరమాయహు ।
ब्याह करन हित पाठ पढ़ायहु ॥ १० ॥byāh karan hit pāṭh paṛhāyahu || 10 ||బ్యాహ కరన హిత పాఠ పఢాయహు ॥ 10 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 11
ब्रह्मा वरुण कुबेर गनाये ।brahmā varuṇ kuber ganāye |బ్రహ్మా వరుణ కుబేర గనాయే ।
देवराज आदिक कहि गाये ॥ ११ ॥devarāj ādik kahi gāye || 11 ||దేవరాజ ఆదిక కహి గాయే ॥ 11 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 12
सब देवन को सुजस बखानी ।sab devan ko sujas bakhānī |సబ దేవన కో సుజస బఖానీ ।
मतिपलटन की मन मँह ठानी ॥ १२ ॥matipalaṭan kī man mam̐h ṭhānī || 12 ||మతిపలటన కీ మన మఁహ ఠానీ ॥ 12 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 13
अचल रहीं तुम प्रण पर धन्या ।acal rahīṃ tum praṇ par dhanyā |అచల రహీం తుమ ప్రణ పర ధన్యా ।
कीह्नी सिद्ध हिमाचल कन्या ॥ १३ ॥kīhnī siddha himācal kanyā || 13 ||కీహ్నీ సిద్ధ హిమాచల కన్యా ॥ 13 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 14
निज कौ तव नारद घबराये ।nij kau tav nārad ghabarāye |నిజ కౌ తవ నారద ఘబరాయే ।
तब प्रण पूरण मंत्र पढ़ाये ॥ १४ ॥tab praṇ pūraṇ maṃtra paṛhāye || 14 ||తబ ప్రణ పూరణ మంత్ర పఢాయే ॥ 14 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 15
करन हेतु तप तोहिं उपदेशेउ ।karan hetu tap tohiṃ upadeśeu |కరన హేతు తప తోహిం ఉపదేశేఉ ।
संत बचन तुम सत्य परेखेहु ॥ १५ ॥saṃt bacan tum satya parekhehu || 15 ||సంత బచన తుమ సత్య పరేఖేహు ॥ 15 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 16
गगनगिरा सुनि टरी न टारे ।gaganagirā suni ṭarī na ṭāre |గగనగిరా సుని టరీ న టారే ।
ब्रह्मा तब तुव पास पधारे ॥ १६ ॥brahmā tab tuv pās padhāre || 16 ||బ్రహ్మా తబ తువ పాస పధారే ॥ 16 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 17
कहेउ पुत्रि वर माँगु अनूपा ।kaheu putri var mām̐gu anūpā |కహేఉ పుత్రి వర మాఁగు అనూపా ।
देहुँ आज तुव मति अनुरूपा ॥ १७ ॥dehum̐ āj tuv mati anurūpā || 17 ||దేహుఁ ఆజ తువ మతి అనురూపా ॥ 17 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 18
तुम तप कीह्न अलौकिक भारी ।tum tap kīhna alaukik bhārī |తుమ తప కీహ్న అలౌకిక భారీ ।
कष्ट उठायेहु अति सुकुमारी ॥ १८ ॥kaṣṭa uṭhāyehu ati sukumārī || 18 ||కష్ట ఉఠాయేహు అతి సుకుమారీ ॥ 18 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 19
अब संदेह छाँड़ि कछु मोसों ।ab saṃdeh chām̐ṛi kachu mosoṃ |అబ సందేహ ఛాఁడి కఛు మోసోం ।
है सौगंध नहीं छल तोसों ॥ १९ ॥hai saugaṃdh nahīṃ chal tosoṃ || 19 ||హై సౌగంధ నహీం ఛల తోసోం ॥ 19 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 20
करत वेद विद ब्रह्मा जानहु ।karat ved vid brahmā jānahu |కరత వేద విద బ్రహ్మా జానహు ।
वचन मोर यह सांचो मानहु ॥ २० ॥vacan mor yah sāṃco mānahu || 20 ||వచన మోర యహ సాంచో మానహు ॥ 20 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 21
तजि संकोच कहहु निज इच्छा ।taji saṃkoc kahahu nij icchā |తజి సంకోచ కహహు నిజ ఇచ్ఛా ।
देहौं मैं मन मानी भिक्षा ॥ २१ ॥dehauṃ maiṃ man mānī bhikṣā || 21 ||దేహౌం మైం మన మానీ భిక్షా ॥ 21 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 22
सुनि ब्रह्मा की मधुरी बानी ।suni brahmā kī madhurī bānī |సుని బ్రహ్మా కీ మధురీ బానీ ।
मुखसों कछु मुसुकायि भवानी ॥ २२ ॥mukhasoṃ kachu musukāyi bhavānī || 22 ||ముఖసోం కఛు ముసుకాయి భవానీ ॥ 22 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 23
बोली तुम का कहहु विधाता ।bolī tum kā kahahu vidhātā |బోలీ తుమ కా కహహు విధాతా ।
तुम तो जगके स्रष्टाधाता ॥ २३ ॥tum to jagake sraṣṭādhātā || 23 ||తుమ తో జగకే స్రష్టాధాతా ॥ 23 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 24
मम कामना गुप्त नहिं तोंसों ।mam kāmanā gupta nahiṃ toṃsoṃ |మమ కామనా గుప్త నహిం తోంసోం ।
कहवावा चाहहु का मोसों ॥ २४ ॥kahavāvā cāhahu kā mosoṃ || 24 ||కహవావా చాహహు కా మోసోం ॥ 24 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 25
दक्ष यज्ञ महँ मरती बारा ।dakṣa yajña maham̐ maratī bārā |దక్ష యజ్ఞ మహఁ మరతీ బారా ।
शंभुनाथ पुनि होहिं हमारा ॥ २५ ॥śaṃbhunāth puni hohiṃ hamārā || 25 ||శంభునాథ పుని హోహిం హమారా ॥ 25 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 26
सो अब मिलहिं मोहिं मनभाये ।so ab milahiṃ mohiṃ manabhāye |సో అబ మిలహిం మోహిం మనభాయే ।
कहि तथास्तु विधि धाम सिधाये ॥ २६ ॥kahi tathāstu vidhi dhām sidhāye || 26 ||కహి తథాస్తు విధి ధామ సిధాయే ॥ 26 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 27
तब गिरिजा शंकर तव भयऊ ।tab girijā śaṃkar tav bhayaū |తబ గిరిజా శంకర తవ భయఊ ।
फल कामना संशय गयऊ ॥ २७ ॥phal kāmanā saṃśay gayaū || 27 ||ఫల కామనా సంశయ గయఊ ॥ 27 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 28
चन्द्रकोटि रवि कोटि प्रकाशा ।candrakoṭi ravi koṭi prakāśā |చన్ద్రకోటి రవి కోటి ప్రకాశా ।
तब आनन महँ करत निवासा ॥ २८ ॥tab ānan maham̐ karat nivāsā || 28 ||తబ ఆనన మహఁ కరత నివాసా ॥ 28 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 29
माला पुस्तक अंकुश सोहै ।mālā pustak aṃkuś sohai |మాలా పుస్తక అంకుశ సోహై ।
करमँह अपर पाश मन मोहे ॥ २९ ॥karamam̐h apar pāś man mohe || 29 ||కరమఁహ అపర పాశ మన మోహే ॥ 29 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 30
अन्नपूर्णे सदपूर्णे ।annapūrṇe sadapūrṇe |అన్నపూర్ణే సదపూర్ణే ।
अज अनवद्य अनंत अपूर्णे ॥ ३० ॥aj anavadya anaṃt apūrṇe || 30 ||అజ అనవద్య అనంత అపూర్ణే ॥ 30 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 31
कृपा सगरी क्षेमंकरी माँ ।kṛpā sagarī kṣemaṃkarī mām̐ |కృపా సగరీ క్షేమంకరీ మాఁ ।
भव विभूति आनंद भरी माँ ॥ ३१ ॥bhav vibhūti ānaṃd bharī mām̐ || 31 ||భవ విభూతి ఆనంద భరీ మాఁ ॥ 31 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 32
कमल बिलोचन विलसित बाले ।kamal bilocan vilasit bāle |కమల బిలోచన విలసిత బాలే ।
देवि कालिके चण्डि कराले ॥ ३२ ॥devi kālike caṇḍi karāle || 32 ||దేవి కాలికే చణ్డి కరాలే ॥ 32 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 33
तुम कैलास मांहि है गिरिजा ।tum kailās māṃhi hai girijā |తుమ కైలాస మాంహి హై గిరిజా ।
विलसी आनंदसाथ सिंधुजा ॥ ३३ ॥vilasī ānaṃdasāth siṃdhujā || 33 ||విలసీ ఆనందసాథ సింధుజా ॥ 33 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 34
स्वर्ग महालछमी कहलायी ।svarga mahālachamī kahalāyī |స్వర్గ మహాలఛమీ కహలాయీ ।
मर्त्य लोक लछमी पदपायी ॥ ३४ ॥martya lok lachamī padapāyī || 34 ||మర్త్య లోక లఛమీ పదపాయీ ॥ 34 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 35
विलसी सब मँह सर्व सरूपा ।vilasī sab mam̐h sarva sarūpā |విలసీ సబ మఁహ సర్వ సరూపా ।
सेवत तोहिं अमर पुर भूपा ॥ ३५ ॥sevat tohiṃ amar pur bhūpā || 35 ||సేవత తోహిం అమర పుర భూపా ॥ 35 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 36
जो पढ़िहहिं यह तुव चालीसा ।jo paṛhihahiṃ yah tuv cālīsā |జో పఢిహహిం యహ తువ చాలీసా ।
फल पइहहिं शुभ साखी ईसा ॥ ३६ ॥phal paihahiṃ śubh sākhī īsā || 36 ||ఫల పఇహహిం శుభ సాఖీ ఈసా ॥ 36 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 37
प्रात समय जो जन मन लायो ।prāt samay jo jan man lāyo |ప్రాత సమయ జో జన మన లాయో ।
पढ़िहहिं भक्ति सुरुचि अधिकायो ॥ ३७ ॥paṛhihahiṃ bhakti suruci adhikāyo || 37 ||పఢిహహిం భక్తి సురుచి అధికాయో ॥ 37 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 38
स्त्री कलत्र पनि मित्र पुत्र युत ।strī kalatra pani mitra putra yut |స్త్రీ కలత్ర పని మిత్ర పుత్ర యుత ।
परमैश्वर्य लाभ लहि अद्भुत ॥ ३८ ॥paramaiśvarya lābh lahi adbhut || 38 ||పరమైశ్వర్య లాభ లహి అద్భుత ॥ 38 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 39
राज विमुखको राज दिवावै ।rāj vimukhako rāj divāvai |రాజ విముఖకో రాజ దివావై ।
जस तेरो जन सुजस बढ़ावै ॥ ३९ ॥jas tero jan sujas baṛhāvai || 39 ||జస తేరో జన సుజస బఢావై ॥ 39 ॥
यह पद साझा करेंचौपाई 40
पाठ महा मुद मंगल दाता ।pāṭh mahā mud maṃgal dātā |పాఠ మహా ముద మంగల దాతా ।
भक्त मनो वांछित निधिपाता ॥ ४० ॥bhakta mano vāṃchit nidhipātā || 40 ||భక్త మనో వాంఛిత నిధిపాతా ॥ 40 ॥
यह पद साझा करेंदोहा
जो यह चालीसा सुभग, पढ़ि नावहिंगे माथ ।jo yah cālīsā subhag, paṛhi nāvahiṃge māth |జో యహ చాలీసా సుభగ, పఢి నావహింగే మాథ ।
तिनके कारज सिद्ध सब, साखी काशी नाथ ॥tinake kāraj siddha sab, sākhī kāśī nāth ||తినకే కారజ సిద్ధ సబ, సాఖీ కాశీ నాథ ॥
यह पद साझा करेंअन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা தமிழ் ಕನ್ನಡ മലയാളം ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित
मुद्रित प्रति के स्कैन से पंक्ति-दर-पंक्ति लिखा गया और एक स्वतन्त्र प्रति से अक्षरशः मिलाया गया। केवल वर्तनी के अन्तर में मुद्रित पाठ रखा गया है।
रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।
सम्बन्धित
प्रश्न
श्री अन्नपूर्णा चालीसा क्या है?
काशी की अन्नपूर्णा की चालीस चौपाइयाँ, जिनमें शिव को पाने के लिए पार्वती के तप की कथा है।
श्री अन्नपूर्णा चालीसा किस देवता से जुड़ा है?
श्री अन्नपूर्णा चालीसा माँ अन्नपूर्णा से जुड़ा है। अन्न और पोषण देने वाली देवी; उनका प्रसिद्ध मन्दिर वाराणसी में है।
श्री अन्नपूर्णा चालीसा का अर्थ क्या है?
अन्नपूर्णा की स्तुति काशी की अधीश्वरी, आनन्द, वर और अभय देने वाली के रूप में है। चालीसा कथा कहती है कि सती ने योगाग्नि में देह त्यागी, गिरिजा रूप में जन्म लिया, नारद की परीक्षा में भी प्रण पर अडिग रहीं, और तप के बाद ब्रह्मा ने उन्हें शिव का वर दिया। फिर उन्हें काली, लक्ष्मी और पार्वती एक साथ कहा गया है, और अन्तिम पद कहते हैं कि प्रातः पाठ से परिवार, धन और यश मिलता है।
श्री अन्नपूर्णा चालीसा का स्रोत क्या है?
पारम्परिक भक्ति पाठ (प्रचलित मुद्रित एवं मौखिक रूप) — Shri Annapurna Chalisa. परम्परा: शाक्त।
क्या श्री अन्नपूर्णा चालीसा के अलग-अलग संस्करण हैं?
चालीसा की मुद्रित प्रतियों में वर्तनी, कुछ शब्दों और कभी-कभी पदों के क्रम में अन्तर मिलता है। यह पाठ टिप्पणी में बताई प्रति पर आधारित है।