श्री सूक्त Shri Suktam
श्री (लक्ष्मी) का वैदिक सूक्त, जिसमें अग्नि जातवेदा से स्वर्णवर्णा, तेजोमयी लक्ष्मी को लाने और अलक्ष्मी, दरिद्रता व अभाव को दूर करने की प्रार्थना है।
- देवता माँ लक्ष्मी
- प्रकार सूक्त
- भाषा संस्कृत
- परम्परा वैदिक
- स्रोत संस्कृत विकिस्रोत (sa.wikisource.org) — श्रीसूक्तम्, revision 287919 (the text headed अन्यः पाठः)
मूल / शास्त्रीय पाठ सम्पादकीय जाँच
मूल पाठ
सुनें और अभ्यास करें
कृत्रिम (मशीनी) आवाज़ — उच्चारण में त्रुटि हो सकती है; रिकॉर्डिंग को प्राथमिकता दें।
कुंजियाँ (जब प्लेयर पर फ़ोकस हो): ← और → पिछला या अगला पद, स्पेस चलाएँ या रोकें।
यहाँ उच्चारण ऑडियो उपलब्ध नहीं है: इस पाठ की रिकॉर्डिंग अभी नहीं है और इस ब्राउज़र में संस्कृत या हिन्दी की आवाज़ नहीं है।
मन्त्र 1
हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् ।hiraṇyavarṇāṃ hariṇīṃ suvarṇarajatasrajām |ஹிரண்யவர்ணாம் ஹரிணீம் ஸுவர்ணரஜதஸ்ரஜாம் ।
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ॥१॥candrāṃ hiraṇmayīṃ lakṣmīṃ jātavedo ma āvaha ||1||சந்த்ராம் ஹிரண்மயீம் லக்ஷ்மீம் ஜாதவேதோ ம ஆவஹ ॥1॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे जातवेदा अग्निदेव, स्वर्ण-वर्णा, हिरणी-सी सुन्दर, सोने और चाँदी की मालाएँ धारण करने वाली, चन्द्रमा-सी उज्ज्वल, स्वर्णमयी लक्ष्मी को मेरे पास लाइए।
मन्त्र 2
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् ।tāṃ ma āvaha jātavedo lakṣmīmanapagāminīm |தாம் ம ஆவஹ ஜாதவேதோ லக்ஷ்மீமநபகாமிநீம் ।
यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् ॥२॥yasyāṃ hiraṇyaṃ vindeyaṃ gāmaśvaṃ puruṣānaham ||2||யஸ்யாம் ஹிரண்யம் விந்தேயம் காமஶ்வம் புருஷாநஹம் ॥2॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे जातवेदा, मेरे लिए उन लक्ष्मी को लाइए जो कभी दूर न जाएँ, जिनके द्वारा मैं सोना, गौएँ, घोड़े और सेवक-जन प्राप्त कर सकूँ।
मन्त्र 3
अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रबोधिनीम् ।aśvapūrvāṃ rathamadhyāṃ hastinādaprabodhinīm |அஶ்வபூர்வாம் ரதமத்யாம் ஹஸ்திநாதப்ரபோதிநீம் ।
श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् ॥३॥śriyaṃ devīmupahvaye śrīrmā devī juṣatām ||3||ஶ்ரியம் தேவீமுபஹ்வயே ஶ்ரீர்மா தேவீ ஜுஷதாம் ॥3॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
जिनके आगे घोड़े और बीच में रथ हैं, जो हाथियों की चिंघाड़ से जागती हैं, उन श्री देवी का मैं आवाहन करता/करती हूँ; श्री देवी मुझ पर प्रसन्न हों।
मन्त्र 4
कांसोस्मितां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तांतर्पयन्तीम् ।kāṃsosmitāṃ hiraṇyaprākārāmārdrāṃ jvalantīṃ tṛptāṃtarpayantīm |காம்ஸோஸ்மிதாம் ஹிரண்யப்ராகாராமார்த்ராம் ஜ்வலந்தீம் த்ருப்தாம்தர்பயந்தீம் ।
पद्मे स्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥४॥padme sthitāṃ padmavarṇāṃ tāmihopahvaye śriyam ||4||பத்மே ஸ்திதாம் பத்மவர்ணாம் தாமிஹோபஹ்வயே ஶ்ரியம் ॥4॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
मन्द मुस्कान वाली, स्वर्ण से घिरी, करुणा से आर्द्र, दीप्तिमान, स्वयं तृप्त और दूसरों को तृप्त करने वाली, कमल पर विराजमान, कमल-वर्णा उन श्री का मैं यहाँ आवाहन करता/करती हूँ।
मन्त्र 5
चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलन्तीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् ।candrāṃ prabhāsāṃ yaśasā jvalantīṃ śriyaṃ loke devajuṣṭāmudārām |சந்த்ராம் ப்ரபாஸாம் யஶஸா ஜ்வலந்தீம் ஶ்ரியம் லோகே தேவஜுஷ்டாமுதாராம் ।
तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे ॥५॥tāṃ padminīmīṃ śaraṇamahaṃ prapadye'lakṣmīrme naśyatāṃ tvāṃ vṛṇe ||5||தாம் பத்மிநீமீம் ஶரணமஹம் ப்ரபத்யேலக்ஷ்மீர்மே நஶ்யதாம் த்வாம் வ்ருணே ॥5॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
चन्द्र-सी, प्रभामयी, यश से दीप्त, संसार की श्री, देवताओं द्वारा सेवित, उदार, कमलवासिनी उन देवी की मैं शरण लेता/लेती हूँ; मेरी अलक्ष्मी (दरिद्रता) नष्ट हो, मैं आपको वरण करता/करती हूँ।
मन्त्र 6
आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः ।ādityavarṇe tapaso'dhijāto vanaspatistava vṛkṣo'tha bilvaḥ |ஆதித்யவர்ணே தபஸோதிஜாதோ வநஸ்பதிஸ்தவ வ்ருக்ஷோத பில்வஃ ।
तस्य फलानि तपसा नुदन्तु मायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः ॥६॥tasya phalāni tapasā nudantu māyāntarāyāśca bāhyā alakṣmīḥ ||6||தஸ்ய பலாநி தபஸா நுதந்து மாயாந்தராயாஶ்ச பாஹ்யா அலக்ஷ்மீஃ ॥6॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे सूर्य-समान वर्ण वाली, तप से उत्पन्न वनस्पति बिल्व आपका वृक्ष है; उसके फल तप के द्वारा भीतर की माया-बाधाओं और बाहर की अलक्ष्मी को दूर करें।
मन्त्र 7
उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह ।upaitu māṃ devasakhaḥ kīrtiśca maṇinā saha |உபைது மாம் தேவஸகஃ கீர்திஶ்ச மணிநா ஸஹ ।
प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेऽस्मिन् कीर्तिमृद्धिं ददातु मे ॥७॥prādurbhūto'smi rāṣṭre'smin kīrtimṛddhiṃ dadātu me ||7||ப்ராதுர்பூதோஸ்மி ராஷ்ட்ரேஸ்மிந் கீர்திம்ருத்திம் ததாது மே ॥7॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
देवताओं के सखा (कुबेर) कीर्ति और मणि के साथ मेरे पास आएँ; मैं इस राष्ट्र में जन्मा/जन्मी हूँ, वे मुझे कीर्ति और समृद्धि दें।
मन्त्र 8
क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम् ।kṣutpipāsāmalāṃ jyeṣṭhāmalakṣmīṃ nāśayāmyaham |க்ஷுத்பிபாஸாமலாம் ஜ்யேஷ்டாமலக்ஷ்மீம் நாஶயாம்யஹம் ।
अभूतिमसमृद्धिं च सर्वान् निर्णुद मे गृहात् ॥८॥abhūtimasamṛddhiṃ ca sarvān nirṇuda me gṛhāt ||8||அபூதிமஸம்ருத்திம் ச ஸர்வாந் நிர்ணுத மே க்ருஹாத் ॥8॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
भूख-प्यास से मलिन ज्येष्ठा अलक्ष्मी का मैं नाश करता/करती हूँ; मेरे घर से सब अभाव और असमृद्धि को दूर कर दीजिए।
मन्त्र 9
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् ।gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm |கந்தத்வாராம் துராதர்ஷாம் நித்யபுஷ்டாம் கரீஷிணீம் ।
ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥९॥īśvarīṃ sarvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyam ||9||ஈஶ்வரீம் ஸர்வபூதாநாம் தாமிஹோபஹ்வயே ஶ்ரியம் ॥9॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
सुगन्ध से पहचानी जाने वाली, दुर्जय, सदा पोषण देने वाली, पशुधन से समृद्ध, सब प्राणियों की ईश्वरी उन श्री का मैं यहाँ आवाहन करता/करती हूँ।
मन्त्र 10
मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि ।manasaḥ kāmamākūtiṃ vācaḥ satyamaśīmahi |மநஸஃ காமமாகூதிம் வாசஃ ஸத்யமஶீமஹி ।
पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः ॥१०॥paśūnāṃ rūpamannasya mayi śrīḥ śrayatāṃ yaśaḥ ||10||பஶூநாம் ரூபமந்நஸ்ய மயி ஶ்ரீஃ ஶ்ரயதாம் யஶஃ ॥10॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हम मन की कामना, संकल्प और वाणी का सत्य प्राप्त करें; पशुओं और अन्न की शोभा, श्री और यश मुझमें निवास करें।
मन्त्र 11
कर्दमेन प्रजा भूता मयि सम्भव कर्दम ।kardamena prajā bhūtā mayi sambhava kardama |கர்தமேந ப்ரஜா பூதா மயி ஸம்பவ கர்தம ।
श्रियं वासय मे कुले मातरं पद्ममालिनीम् ॥११॥śriyaṃ vāsaya me kule mātaraṃ padmamālinīm ||11||ஶ்ரியம் வாஸய மே குலே மாதரம் பத்மமாலிநீம் ॥11॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
कर्दम के द्वारा लक्ष्मी सन्तानवती हुईं; हे कर्दम, मुझमें निवास करो और कमल-माला धारण करने वाली माता श्री को मेरे कुल में बसाओ।
मन्त्र 12
आपः सृजन्तु स्निग्धानि चिक्लीत वस मे गृहे ।āpaḥ sṛjantu snigdhāni ciklīta vasa me gṛhe |ஆபஃ ஸ்ருஜந்து ஸ்நிக்தாநி சிக்லீத வஸ மே க்ருஹே ।
नि च देवीं मातरं श्रियं वासय मे कुले ॥१२॥ni ca devīṃ mātaraṃ śriyaṃ vāsaya me kule ||12||நி ச தேவீம் மாதரம் ஶ்ரியம் வாஸய மே குலே ॥12॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
जल स्निग्ध और पोषक वस्तुएँ उत्पन्न करें; हे चिक्लीत, मेरे घर में निवास करो और देवी माता श्री को मेरे कुल में बसाओ।
मन्त्र 13
आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् ।ārdrāṃ puṣkariṇīṃ puṣṭiṃ piṅgalāṃ padmamālinīm |ஆர்த்ராம் புஷ்கரிணீம் புஷ்டிம் பிங்கலாம் பத்மமாலிநீம் ।
चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ॥१३॥candrāṃ hiraṇmayīṃ lakṣmīṃ jātavedo ma āvaha ||13||சந்த்ராம் ஹிரண்மயீம் லக்ஷ்மீம் ஜாதவேதோ ம ஆவஹ ॥13॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे जातवेदा, करुणा से आर्द्र, सरोवर में बसने वाली, पोषण देने वाली, पिंगल वर्ण वाली, कमल-माला धारिणी, चन्द्र-सी उज्ज्वल, स्वर्णमयी लक्ष्मी को मेरे पास लाइए।
मन्त्र 14
आर्द्रां यः करिणीं यष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् ।ārdrāṃ yaḥ kariṇīṃ yaṣṭiṃ suvarṇāṃ hemamālinīm |ஆர்த்ராம் யஃ கரிணீம் யஷ்டிம் ஸுவர்ணாம் ஹேமமாலிநீம் ।
सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ॥१४॥sūryāṃ hiraṇmayīṃ lakṣmīṃ jātavedo ma āvaha ||14||ஸூர்யாம் ஹிரண்மயீம் லக்ஷ்மீம் ஜாதவேதோ ம ஆவஹ ॥14॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे जातवेदा, करुणा से आर्द्र, दण्ड के समान आधार देने वाली, सुन्दर वर्ण वाली, स्वर्ण-माला धारिणी, सूर्य-सी तेजस्वी, स्वर्णमयी लक्ष्मी को मेरे पास लाइए।
मन्त्र 15
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् ।tāṃ ma āvaha jātavedo lakṣmīmanapagāminīm |தாம் ம ஆவஹ ஜாதவேதோ லக்ஷ்மீமநபகாமிநீம் ।
यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावो दास्योऽश्वान् विन्देयं पुरुषानहम् ॥१५॥yasyāṃ hiraṇyaṃ prabhūtaṃ gāvo dāsyo'śvān vindeyaṃ puruṣānaham ||15||யஸ்யாம் ஹிரண்யம் ப்ரபூதம் காவோ தாஸ்யோஶ்வாந் விந்தேயம் புருஷாநஹம் ॥15॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे जातवेदा, मेरे लिए उन लक्ष्मी को लाइए जो कभी दूर न जाएँ, जिनके द्वारा मैं प्रचुर सोना, गौएँ, दासियाँ, घोड़े और सेवक-जन प्राप्त कर सकूँ।
फलश्रुति 16
यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम् ।yaḥ śuciḥ prayato bhūtvā juhuyādājyamanvaham |யஃ ஶுசிஃ ப்ரயதோ பூத்வா ஜுஹுயாதாஜ்யமந்வஹம் ।
सूक्तं पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत् ॥१६॥sūktaṃ pañcadaśarcaṃ ca śrīkāmaḥ satataṃ japet ||16||ஸூக்தம் பஞ்சதஶர்சம் ச ஶ்ரீகாமஃ ஸததம் ஜபேத் ॥16॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
जो श्री की कामना करता है, वह पवित्र और संयमी होकर प्रतिदिन अग्नि में घी की आहुति दे और इन पन्द्रह ऋचाओं वाले सूक्त का निरन्तर जप करे।
फलश्रुति 17
पद्मानने पद्म-ऊरु पद्माक्षि पद्मसम्भवे ।padmānane padma-ūru padmākṣi padmasambhave |பத்மாநநே பத்ம-ஊரு பத்மாக்ஷி பத்மஸம்பவே ।
त्वं मां भजस्व पद्माक्षि येन सौख्यं लभाम्यहम् ॥१७॥tvaṃ māṃ bhajasva padmākṣi yena saukhyaṃ labhāmyaham ||17||த்வம் மாம் பஜஸ்வ பத்மாக்ஷி யேந ஸௌக்யம் லபாம்யஹம் ॥17॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे कमलमुखी, कमल-सी जंघाओं वाली, कमलनयनी, कमल से उत्पन्न देवी, मुझ पर कृपा कीजिए, हे कमलनयनी, जिससे मैं सुख प्राप्त करूँ।
फलश्रुति 18
अश्वदायि गोदायि धनदायि महाधने ।aśvadāyi godāyi dhanadāyi mahādhane |அஶ்வதாயி கோதாயி தநதாயி மஹாதநே ।
धनं मे जुषतां देवि सर्वकामांश्च देहि मे ॥१८॥dhanaṃ me juṣatāṃ devi sarvakāmāṃśca dehi me ||18||தநம் மே ஜுஷதாம் தேவி ஸர்வகாமாம்ஶ்ச தேஹி மே ॥18॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
घोड़े, गौएँ और धन देने वाली, हे महाधनी देवी, धन मेरे पास आए और मेरी सब कामनाएँ पूरी कीजिए।
फलश्रुति 19
पुत्रपौत्र धनं धान्यं हस्त्यश्वादिगवे रथम् ।putrapautra dhanaṃ dhānyaṃ hastyaśvādigave ratham |புத்ரபௌத்ர தநம் தாந்யம் ஹஸ்த்யஶ்வாதிகவே ரதம் ।
प्रजानां भवसि माता आयुष्मन्तं करोतु माम् ॥१९॥prajānāṃ bhavasi mātā āyuṣmantaṃ karotu mām ||19||ப்ரஜாநாம் பவஸி மாதா ஆயுஷ்மந்தம் கரோது மாம் ॥19॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
पुत्र-पौत्र, धन-धान्य, हाथी, घोड़े, गौएँ और रथ: आप सब प्राणियों की माता हैं; मुझे दीर्घायु बनाइए।
फलश्रुति 20
धनमग्निर्धनं वायुर्धनं सूर्यो धनं वसुः ।dhanamagnirdhanaṃ vāyurdhanaṃ sūryo dhanaṃ vasuḥ |தநமக்நிர்தநம் வாயுர்தநம் ஸூர்யோ தநம் வஸுஃ ।
धनमिन्द्रो बृहस्पतिर्वरुणं धनमश्नुते ॥२०॥dhanamindro bṛhaspatirvaruṇaṃ dhanamaśnute ||20||தநமிந்த்ரோ ப்ருஹஸ்பதிர்வருணம் தநமஶ்நுதே ॥20॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
अग्नि धन है, वायु धन है, सूर्य धन है, वसु धन हैं; इन्द्र, बृहस्पति और वरुण भी धन हैं, और उन्हीं से धन प्राप्त होता है।
फलश्रुति 21
वैनतेय सोमं पिब सोमं पिबतु वृत्रहा ।vainateya somaṃ piba somaṃ pibatu vṛtrahā |வைநதேய ஸோமம் பிப ஸோமம் பிபது வ்ருத்ரஹா ।
सोमं धनस्य सोमिनो मह्यं ददातु सोमिनः ॥२१॥somaṃ dhanasya somino mahyaṃ dadātu sominaḥ ||21||ஸோமம் தநஸ்ய ஸோமிநோ மஹ்யம் ததாது ஸோமிநஃ ॥21॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे वैनतेय (गरुड़), सोम पियो; वृत्रासुर के संहारक इन्द्र सोम पिएँ; सोम-सम्पन्न देवता मुझे धन रूपी सोम प्रदान करें।
फलश्रुति 22
न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः ।na krodho na ca mātsaryaṃ na lobho nāśubhā matiḥ |ந க்ரோதோ ந ச மாத்ஸர்யம் ந லோபோ நாஶுபா மதிஃ ।
भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां श्रीसूक्तं जपेत्सदा ॥२२॥bhavanti kṛtapuṇyānāṃ bhaktānāṃ śrīsūktaṃ japetsadā ||22||பவந்தி க்ருதபுண்யாநாம் பக்தாநாம் ஶ்ரீஸூக்தம் ஜபேத்ஸதா ॥22॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
जो पुण्यात्मा भक्त सदा श्रीसूक्त का जप करते हैं, उनमें न क्रोध, न ईर्ष्या, न लोभ और न अशुभ बुद्धि उत्पन्न होती है (ग्रन्थ का पारम्परिक फल-वचन)।
फलश्रुति 32
सरसिजनिलये सरोजहस्ते धवलतरांशुक गन्धमाल्यशोभे।sarasijanilaye sarojahaste dhavalatarāṃśuka gandhamālyaśobhe|ஸரஸிஜநிலயே ஸரோஜஹஸ்தே தவலதராம்ஶுக கந்தமால்யஶோபே।
भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञे त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् ॥३२॥bhagavati harivallabhe manojñe tribhuvanabhūtikari prasīda mahyam ||32||பகவதி ஹரிவல்லபே மநோஜ்ஞே த்ரிபுவநபூதிகரி ப்ரஸீத மஹ்யம் ॥32॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हे कमल में वास करने वाली, हाथ में कमल लिए, अत्यन्त श्वेत वस्त्रों, सुगन्ध और मालाओं से शोभित, हे भगवती, हरि की प्रिया, मनोहर, तीनों लोकों को समृद्धि देने वाली, मुझ पर प्रसन्न होइए।
फलश्रुति 33
विष्णुपत्नीं क्षमां देवीं माधवीं माधवप्रियाम् ।viṣṇupatnīṃ kṣamāṃ devīṃ mādhavīṃ mādhavapriyām |விஷ்ணுபத்நீம் க்ஷமாம் தேவீம் மாதவீம் மாதவப்ரியாம் ।
विष्णोः प्रियसखीं देवीं नमाम्यच्युतवल्लभाम् ॥३३॥viṣṇoḥ priyasakhīṃ devīṃ namāmyacyutavallabhām ||33||விஷ்ணோஃ ப்ரியஸகீம் தேவீம் நமாம்யச்யுதவல்லபாம் ॥33॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
विष्णु की पत्नी, क्षमा-स्वरूपा, माधवी, माधव की प्रिया, विष्णु की प्रिय सखी, अच्युत की वल्लभा देवी को मैं नमन करता/करती हूँ।
फलश्रुति 34
महालक्ष्म्यै च विद्महे विष्णुपत्न्यै च धीमहि ।mahālakṣmyai ca vidmahe viṣṇupatnyai ca dhīmahi |மஹாலக்ஷ்ம்யை ச வித்மஹே விஷ்ணுபத்ந்யை ச தீமஹி ।
तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् ॥३४॥tanno lakṣmīḥ pracodayāt ||34||தந்நோ லக்ஷ்மீஃ ப்ரசோதயாத் ॥34॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
हम महालक्ष्मी को जानते हैं, विष्णु-पत्नी का ध्यान करते हैं; वे लक्ष्मी हमें प्रेरित और मार्गदर्शित करें।
फलश्रुति 35
श्रीवर्चस्यमायुष्यमारोग्यमाविधात् पवमानं महीयते ।śrīvarcasyamāyuṣyamārogyamāvidhāt pavamānaṃ mahīyate |ஶ்ரீவர்சஸ்யமாயுஷ்யமாரோக்யமாவிதாத் பவமாநம் மஹீயதே ।
धनं धान्यं पशुं बहुपुत्रलाभं शतसंवत्सरं दीर्घमायुः ॥३५॥dhanaṃ dhānyaṃ paśuṃ bahuputralābhaṃ śatasaṃvatsaraṃ dīrghamāyuḥ ||35||தநம் தாந்யம் பஶும் பஹுபுத்ரலாபம் ஶதஸம்வத்ஸரம் தீர்கமாயுஃ ॥35॥
इस श्लोक/पद का अर्थ
यह श्री का तेज, दीर्घायु और आरोग्य प्रदान करे; यह पवित्र करने वाला सूक्त महिमा पाता है; धन, धान्य, पशु, अनेक सन्तानें और सौ वर्ष की दीर्घ आयु (ग्रन्थ का पारम्परिक फल-वचन)।
अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা తెలుగు ಕನ್ನಡ മലയാളം ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित
पाठ: संस्कृत विकिस्रोत "श्रीसूक्तम्" (संशोधन 287919) का दूसरा, "अन्यः पाठः" शीर्षक पाठ; पहले पाठ में अनेक टंकण-भूलें हैं। मन्त्र १–१५ ऋग्वेद खिल सूक्त हैं, १६ फलश्रुति। 11 नवम्बर 2026 को विकिस्रोत "श्री सूक्तम्" (संशोधन 33113), GRETIL ऋग्वेद-खिलानि (खिल २.६) और मन्त्रपुष्पम् (रामकृष्ण मठ) की OCR से मिलान। एक संशोधन: मन्त्र ९ में दुराधर्षान् → दुराधर्षां (चारों साक्ष्य)। अन्य भेद (प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रे, १३–१४ का क्रम, मम आवह आदि) संस्करण-भेद हैं, संस्करण का पाठ रखा गया। आगे के २० श्लोकों में से केवल वे दस जोड़े गए जो दोनों देवनागरी साक्ष्यों में हैं (१७–२२, ३२–३५), फलश्रुति के रूप में, संस्करण की संख्या के साथ; महालक्ष्म्यै/विष्णुपत्न्यै रूप अल्पमत पाठ है, टिप्पणी में दर्ज। श्लोकवार अर्थ: उद्योग ज्योतिष सम्पादकीय टीम द्वारा अपने शब्दों में लिखा भावार्थ (in-house paraphrase), अनुवाद नहीं।
रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।
माँ लक्ष्मी के और पाठ
- आरती · माँ लक्ष्मी ॐ जय लक्ष्मी माता Om Jai Lakshmi Mata
- अष्टकम् · माँ लक्ष्मी महालक्ष्म्यष्टकम् Mahalakshmi Ashtakam
- चालीसा · माँ लक्ष्मी श्री लक्ष्मी चालीसा Shri Lakshmi Chalisa
- स्तोत्र · माँ लक्ष्मी कनकधारा स्तोत्र Kanakadhara Stotram
- मन्त्र · माँ लक्ष्मी ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः Om Shreem Mahalakshmyai Namah
- पूजा विधि · माँ लक्ष्मी दिवाली लक्ष्मी-गणेश पूजा विधि: चरण-दर-चरण Diwali Lakshmi–Ganesh Puja Vidhi: Step-by-Step Guide
- बीज मन्त्र · माँ लक्ष्मी श्रीं (लक्ष्मी बीज) Shreem (bija of Lakshmi)
इन्हीं अवसरों के लिए
- आरती · भगवान विष्णु ॐ जय जगदीश हरे Om Jai Jagdish Hare
- स्तोत्र · माँ अन्नपूर्णा अन्नपूर्णा स्तोत्र Annapurna Stotram
- पूजा विधि · भगवान धन्वन्तरि धनतेरस पूजा विधि: धन्वंतरि, कुबेर, लक्ष्मी पूजन और यम दीपदान Dhanteras Puja Vidhi: Dhanvantari, Kuber, Lakshmi and Yama Deepdaan
- शान्ति मन्त्र असतो मा सद्गमय Asato Ma Sadgamaya
- बीज मन्त्र · शुक्र देव शुक्र बीज मन्त्र Shukra Beej Mantra
- स्तोत्र · नवग्रह नवग्रह स्तोत्रम् Navagraha Stotram
- सहस्रनाम · ललिता त्रिपुरसुन्दरी ललिता सहस्रनाम स्तोत्र Lalita Sahasranama Stotram
- स्तुति · माँ दुर्गा सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये Sarva Mangala Mangalye
प्रश्न
श्री सूक्त क्या है?
श्री (लक्ष्मी) का वैदिक सूक्त, जिसमें अग्नि जातवेदा से स्वर्णवर्णा, तेजोमयी लक्ष्मी को लाने और अलक्ष्मी, दरिद्रता व अभाव को दूर करने की प्रार्थना है।
श्री सूक्त किस देवता से जुड़ा है?
श्री सूक्त माँ लक्ष्मी से जुड़ा है। समृद्धि, कल्याण और शुभता की देवी, भगवान विष्णु की अर्धांगिनी; दीपावली और शुक्रवार को विशेष रूप से पूजित।
श्री सूक्त का अर्थ क्या है?
संक्षिप्त भावार्थ, अनुवाद नहीं। जातवेदा अग्नि से प्रार्थना है कि वे स्वर्णवर्णा, स्वर्ण-रजत मालाओं वाली, चन्द्र-सी, कभी न जाने वाली लक्ष्मी को लाएँ, जिनमें सोना, गौ, अश्व और जन मिलते हैं। हस्ति-नाद और रथों से जिनका आगमन सूचित होता है, जो पद्म पर स्थित, पद्मवर्णा, मुस्काती और सबको तृप्त करने वाली हैं, उनकी शरण ली जाती है ताकि अलक्ष्मी नष्ट हो। तप से उत्पन्न बिल्व वृक्ष से भीतरी-बाहरी अलक्ष्मी हटाने की प्रार्थना है; क्षुधा-पिपासा और ज्येष्ठा अलक्ष्मी घर से निकाली जाती हैं; गन्धद्वारा, दुराधर्षा, नित्यपुष्टा श्री का आवाहन है; कर्दम और चिक्लीत से माता श्री को कुल में बसाने को कहा गया है। फलश्रु…
श्री सूक्त का स्रोत क्या है?
ऋग्वेद (शाकल शाखा) — Rigveda khila (appendix) recited after 5.87. परम्परा: वैदिक।
क्या श्री सूक्त के अलग-अलग संस्करण हैं?
ऋग्वेद खिल में पन्द्रह मन्त्र हैं; सोलहवाँ (यः शुचिः) फलश्रुति है, और पाठ-परम्परा में कुछ से लेकर बीस तक और श्लोक जोड़े जाते हैं (पद्मानने, अश्वदायि, धनमग्निः, वैनतेय, न क्रोधो, सरसिजनिलये, विष्णुपत्नीं, लक्ष्मी गायत्री, श्रीवर्चस्यम्; दक्षिण की पुस्तकों में या सा पद्मासनस्था, लक्ष्मीं क्षीरसमुद्र, सिद्धलक्ष्मीः, वरांकुशौ, सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये, ऋणरोगादि भी)। यहाँ केवल वे परिशिष्ट श्लोक हैं जो दोनों विकिस्रोत प्रतिलिपियों में हैं। १३–१४ का क्रम और म आवह/मम आवह, प्रबोधिनीम्/प्रमोदिनीम्, राष्ट्रे/सुराष्ट्रे, कुले/गृहे, महालक्ष्म्यै/महालक्ष्मी जैसे पाठ संस्करणों में भिन्न हैं।