अष्टकम् · भगवान शिव

लिङ्गाष्टकम् Lingashtakam

शिवलिंग की स्तुति के आठ श्लोक, जिनमें प्रत्येक 'तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम्' पर समाप्त होता है।

प्रचलित पाठ सम्पादकीय जाँच

PDF

मूल पाठ

श्लोक 1

ब्रह्ममुरारिसुरार्चितलिङ्गं निर्मलभासितशोभितलिङ्गम् ।brahmamurārisurārcitaliṅgaṃ nirmalabhāsitaśobhitaliṅgam |ബ്രഹ്മമുരാരിസുരാര്ചിതലിങ്ഗം നിര്മലഭാസിതശോഭിതലിങ്ഗമ് ।

जन्मजदुःखविनाशकलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥janmajaduḥkhavināśakaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||ജന്മജദുഃഖവിനാശകലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

ब्रह्मा, विष्णु और देवताओं द्वारा पूजित, निर्मल प्रकाश से शोभित, जन्म से उत्पन्न दुःखों का नाश करने वाले उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 2

देवमुनिप्रवरार्चितलिङ्गं कामदहं करुणाकरलिङ्गम् ।devamunipravarārcitaliṅgaṃ kāmadahaṃ karuṇākaraliṅgam |ദേവമുനിപ്രവരാര്ചിതലിങ്ഗം കാമദഹം കരുണാകരലിങ്ഗമ് ।

रावणदर्पविनाशनलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥rāvaṇadarpavināśanaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||രാവണദര്പവിനാശനലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

श्रेष्ठ देवताओं और मुनियों द्वारा पूजित, कामदेव को भस्म करने वाले, करुणा के भण्डार, रावण के अहंकार का नाश करने वाले उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 3

सर्वसुगन्धिसुलेपितलिङ्गं बुद्धिविवर्धनकारणलिङ्गम् ।sarvasugandhisulepitaliṅgaṃ buddhivivardhanakāraṇaliṅgam |സര്വസുഗന്ധിസുലേപിതലിങ്ഗം ബുദ്ധിവിവര്ധനകാരണലിങ്ഗമ് ।

सिद्धसुरासुरवन्दितलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥siddhasurāsuravanditaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||സിദ്ധസുരാസുരവന്ദിതലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

सब प्रकार के सुगन्धित लेपों से लिप्त, बुद्धि की वृद्धि के कारण, सिद्धों, देवताओं और असुरों द्वारा वन्दित उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 4

कनकमहामणिभूषितलिङ्गं फणिपतिवेष्टितशोभितलिङ्गम् ।kanakamahāmaṇibhūṣitaliṅgaṃ phaṇipativeṣṭitaśobhitaliṅgam |കനകമഹാമണിഭൂഷിതലിങ്ഗം ഫണിപതിവേഷ്ടിതശോഭിതലിങ്ഗമ് ।

दक्षसुयज्ञविनाशनलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥dakṣasuyajñavināśanaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||ദക്ഷസുയജ്ഞവിനാശനലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

सोने और बहुमूल्य मणियों से सजे, नागराज के लिपटे होने से शोभित, दक्ष के यज्ञ का विनाश करने वाले उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 5

कुङ्कुमचन्दनलेपितलिङ्गं पङ्कजहारसुशोभितलिङ्गम् ।kuṅkumacandanalepitaliṅgaṃ paṅkajahārasuśobhitaliṅgam |കുങ്കുമചന്ദനലേപിതലിങ്ഗം പങ്കജഹാരസുശോഭിതലിങ്ഗമ് ।

सञ्चितपापविनाशनलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥sañcitapāpavināśanaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||സഞ്ചിതപാപവിനാശനലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

कुमकुम और चन्दन से लेपित, कमलों की मालाओं से सुशोभित, संचित पापों का नाश करने वाले उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 6

देवगणार्चितसेवितलिङ्गं भावैर्भक्तिभिरेव च लिङ्गम् ।devagaṇārcitasevitaliṅgaṃ bhāvairbhaktibhireva ca liṅgam |ദേവഗണാര്ചിതസേവിതലിങ്ഗം ഭാവൈര്ഭക്തിഭിരേവ ച ലിങ്ഗമ് ।

दिनकरकोटिप्रभाकरलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥dinakarakoṭiprabhākaraliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||ദിനകരകോടിപ്രഭാകരലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

देवगणों द्वारा भाव और भक्ति से पूजित और सेवित, करोड़ों सूर्यों के समान प्रकाशमान उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 7

अष्टदलोपरिवेष्टितलिङ्गं सर्वसमुद्भवकारणलिङ्गम् ।aṣṭadalopariveṣṭitaliṅgaṃ sarvasamudbhavakāraṇaliṅgam |അഷ്ടദലോപരിവേഷ്ടിതലിങ്ഗം സര്വസമുദ്ഭവകാരണലിങ്ഗമ് ।

अष्टदरिद्रविनाशितलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥aṣṭadaridravināśitaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||അഷ്ടദരിദ്രവിനാശിതലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

अष्टदल कमल से घिरे, सबकी उत्पत्ति के कारण, आठ प्रकार की दरिद्रता का नाश करने वाले उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

श्लोक 8

सुरगुरुसुरवरपूजितलिङ्गं सुरवनपुष्पसदार्चितलिङ्गम् ।suragurusuravarapūjitaliṅgaṃ suravanapuṣpasadārcitaliṅgam |സുരഗുരുസുരവരപൂജിതലിങ്ഗം സുരവനപുഷ്പസദാര്ചിതലിങ്ഗമ് ।

परात्परं परमात्मकलिङ्गं तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम् ॥parātparaṃ paramātmakaliṅgaṃ tatpraṇamāmi sadāśivaliṅgam ||പരാത്പരം പരമാത്മകലിങ്ഗം തത്പ്രണമാമി സദാശിവലിങ്ഗമ് ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

देवगुरु बृहस्पति और श्रेष्ठ देवताओं द्वारा पूजित, देवताओं के उपवन के पुष्पों से सदा अर्चित, परात्पर परमात्मा-स्वरूप उस सदाशिव-लिंग को मैं सदा प्रणाम करता/करती हूँ।

यह पद साझा करें

फलश्रुति

लिङ्गाष्टकमिदं पुण्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।liṅgāṣṭakamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhecchivasannidhau |ലിങ്ഗാഷ്ടകമിദം പുണ്യം യഃ പഠേച്ഛിവസന്നിധൌ ।

शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥śivalokamavāpnoti śivena saha modate ||ശിവലോകമവാപ്നോതി ശിവേന സഹ മോദതേ ॥

इस श्लोक/पद का अर्थ

जो इस पुण्य लिंगाष्टक का शिव के सान्निध्य में पाठ करता है, वह शिवलोक को प्राप्त होता है और शिव के साथ आनन्दित रहता है (ग्रन्थ का पारम्परिक फल-वचन)।

यह पद साझा करें

अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা தமிழ் తెలుగు ಕನ್ನಡ ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित

श्लोकवार अर्थ: उद्योग ज्योतिष सम्पादकीय टीम द्वारा अपने शब्दों में लिखा भावार्थ (in-house paraphrase), अनुवाद नहीं।

रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।

भगवान शिव के और पाठ

इन्हीं अवसरों के लिए

प्रश्न

लिङ्गाष्टकम् क्या है?

शिवलिंग की स्तुति के आठ श्लोक, जिनमें प्रत्येक 'तत्प्रणमामि सदाशिवलिङ्गम्' पर समाप्त होता है।

लिङ्गाष्टकम् किस देवता से जुड़ा है?

लिङ्गाष्टकम् भगवान शिव से जुड़ा है। महादेव — कल्याणकारी, योगेश्वर और परिवर्तन के देवता; शैव परम्पराओं के केन्द्रीय आराध्य।

लिङ्गाष्टकम् का अर्थ क्या है?

मैं उस सदाशिव लिंग को प्रणाम करता/करती हूँ — जिसकी ब्रह्मा, विष्णु और देवता पूजा करते हैं, जो निर्मल और प्रकाशमान है, जो जन्म के दुःखों का नाश करता है; जिसकी श्रेष्ठ देव और मुनि पूजा करते हैं, जिसने काम को भस्म किया, जो करुणा का सागर है और जिसने रावण का दर्प तोड़ा; जो सब सुगन्धों से लिप्त है, बुद्धि बढ़ाता है, जिसकी सिद्ध, देव और असुर वन्दना करते हैं; जो स्वर्ण और महामणियों से भूषित, सर्पराज से वेष्टित है और जिसने दक्ष-यज्ञ का विनाश किया; जो कुमकुम-चन्दन से लिप्त, कमलों के हार से सुशोभित है और संचित पापों का नाश करता है; जिसकी देवगण भाव और भक्ति से सेवा करते हैं, जो करोड़ों सूर्यों के समान …

लिङ्गाष्टकम् का स्रोत क्या है?

पारम्परिक भक्ति पाठ (प्रचलित मुद्रित एवं मौखिक रूप) — Traditional stotra (author not firmly established). परम्परा: शैव।

क्या लिङ्गाष्टकम् के अलग-अलग संस्करण हैं?

मुद्रित और गाए जाने वाले रूपों में कुछ शब्दों और वर्तनी (अनुस्वार या पञ्चमाक्षर) में अन्तर मिलता है।

व्हाट्सऐप